Chromatyka i tonacje

Teraz wracamy do skali C-dur. Jeśli czujesz, że nie opanowałeś jej wystarczająco – poćwicz zanim zaczniesz ten temat.


Każdy z dźwięków należących do skali możemy obniżyć lub podwyższyć o półton. Służą do tego tzw. znaki chromatyczne. Za pomocą krzyżyków (#) podwyższamy dźwięk, za pomocą bemoli (b) obniżamy. Jeśli po zmianie chromatycznej, czyli obniżeniu lub podwyższeniu dźwięku, chcemy powrócić do oryginalnej wysokości to używamy krzyżyka. Pokażę ten znak na pięciolinii, po krzyżyku i bemolu.


Nazewnictwo:

- Do nazw dźwięków obniżonych dodajemy końcówkę “-es” np.: ces, des. Obniżone “a” nazywa się “as” (inaczej byłby pewnie problem z wymową), nieszczęsne polskie “h”, po obniżeniu nazywamy “b”.
- Do nazw dźwięków podwyższonych dodajemy “-is” np. cis, gis.

Krzyżyk, bemol i kasownik według zasad obowiązują tylko przez jeden takt, ale nie każdy tego przestrzega, należy więc zwracać na to szczególną uwagę.

Skoro znamy już wszystkie dźwięki, możemy rozpisać je na gryfie do piątego progu włącznie.


Tonacje

Jeśli przy kluczu wiolinowym, na początku utworu występuje krzyżyk lub bemol, oznacza to, że dany dźwięk jest zmieniony w całym utworze. Mówimy wtedy o tonacji utworu. Jeśli nie ma żadnych znaków przy kluczu, to jest to tonacja C-dur lub a-moll (ale o tym później). Jeśli widzimy jeden krzyżyk, jest to tonacja G-dur. Jeśli natomiast widzimy bemol jest to tonacja F-dur.

Jeśli zaczniemy poruszać się według schematu przypomnianego na początku tej lekcji, ale zaczynając od dźwięku “g” to okaże się, że po dźwięku “e” mamy przejść w górę o cały ton, czyli do dźwięku “fis”. Żeby przy każdym dźwięku “f” nie trzeba było pisać, że jest podwyższony o półton, stawia się krzyżyk przy kluczu wiolinowym, aby na stałe podwyższyć dźwięk “f” do “fis”. Jeśli przy kluczu stoją dwa krzyżyki jest to tonacja D-dur, co oznacza: podwyższone dźwięki “f” do “fis” oraz “c” do “cis”.

Wszystkie tonacje przedstawiam na diagramie.

Komentarze (1)

  1. mati pisze:

    na tym obrazku zamiast D-dur powinno być G-dur i na odwrót.

Możliwość dodawania komentarzy została zamknięta.